Archief voor ‘Taalvaria’

Moeite met taalbeheersing

Veel landgenoten hebben moeite met hun taalbeheersing. Nog altijd kunnen 250.000 Nederlanders geen letter lezen en schrijven.

Daarboven bevindt zich een groep van 1,5 miljoen laaggeletterden. Hun taalbeheersing is zo belabberd dat ze niet normaal kunnen functioneren in een moderne samenleving. Een laaggeletterde kan geen krant, folder of bijsluiter lezen.

Laaggeletterdheid komt voor onder ouderen en jongeren, autochtonen en allochtonen. Van de 1,5 miljoen laaggeletterden zijn een miljoen mensen van Nederlandse afkomst, een derde is van buitenlandse komaf.

De oorzaken zijn divers. „Vroeger haalden ouders hun kinderen vaak vroegtijdig van school omdat ze geld moesten verdienen”, vertelt Margreet de Vries, directeur van Stichting Lezen & Schrijven.

Tegenwoordig is het probleem veel meer verborgen. „Leerlingen blijken hun schoolcarrière te kunnen afsluiten met een diploma, terwijl hun taalbeheersing volstrekt onvoldoende is. We hebben als samenleving onze taalvaardigheid laten verslonzen.”

De Vries verwijst naar een onderzoek onder medewerkers in de kinderopvang in Amsterdam. Een kwart, geschoold op het hoogste mbo-niveau, beschikt over een taalvaardigheid op het allerlaagste niveau.

„Leidsters waren niet in staat een foldertje over de Mexicaanse griep te lezen”, licht De Vries toe. „Schokkend. Wij sturen blijkbaar leerlingen de samenleving in met een diploma dat dat niet waard blijkt te zijn.” Het voorval is geen incident. „Uit ander onderzoek blijkt dat 30 procent van de mbo’ers op het lagere 1- en 2-niveau kampt met laaggeletterdheid.”

Dit artikel is te lezen in het Reformatorisch Dagblad in een bijdrage van Gerard ten Voorde. Een interessant artikel. Bijzonder is die aandacht voor het taalniveau van veel leidsters in de kinderopvang. De CAO stelt strenge – beperkte – opleidingseisen. Belangrijker is voor een hbo’er dat zij een luier kan verschonen dan dat zij haar Nederlandse taal goed beheerst. Liever SPW3 dan hbo-niveau met ervaring.

Blijkbaar is de ontwikkeling van taal geen doel binnen de kinderopvang.

3200 taalkwesties, fouten en twijfelgevallen

Op de website VRTtaal.net – http://taal.vrt.be – vind je praktische tips over taalgebruik.

Ze zijn verdeeld over een aantal rubrieken.

* Taalkwesties: Is onrechtstreeks algemeen Nederlands? Is het u kan of u kunt? Staat de persoonsvorm in het enkelvoud of het meervoud bij een aantal mensen?

* Uitspraak: Hoe spreek ik Srebrenica uit? Hoe schrijf ik Tsjaikovski en hoe spreek ik het uit? Welke woorden moeten bij het oplezen beklemtoond worden?

* Spellen en schrijven: Hoe spellen we het voltooid deelwoord van deleten? Schrijven we NAVO of Navo? Waar moet ik op letten als ik een tekst schrijf die ik straks moet gaan zeggen?

* Landen: Wat is de hoofdstad van Montenegro? Hoe noemen we een inwoner van Burkina Faso?

Daarnaast vind je informatie over het taalbeleid van de VRT, koppelingen naar andere taalwebsites en een verzameling taalcolumns.

Tekst, typografie en correctie

Tekst kom je overal tegen. In drukwerk, op gevels, op briefpapier, in de krant, op naambordjes, enzovoorts, enzovoorts.

Enkele decennia terug was er voornamelijk sprake van zetwerk. Al jaren is er veel veranderd door de automatisering. De letter is gebleven. Tekst is gebleven.

De website Collegium Graficum laat je van dit alles proeven.

Als corrector bij een drukkerij/uitgeverij had ik hiermee te maken.
Vanzelfsprekend kwam en komt die kennis ook later en nu van pas.

Enkelvoud of meervoud?

De pollen vliegen weer in het rond. Of vliegt het pollen rond?

Zelden zijn de naslagwerken het zo oneens met elkaar, tenminste op het eerste gezicht. Pollen is onzijdig enkelvoud, zegt het ene woordenboek. Nee, het is meervoud, zegt het andere. Maar wie heeft gelijk?

Op deze website vind je de uitleg: http://taal.vrt.be/taaldatabanken_master/juist/020425.shtml

Zo’n woord verzin je niet …

Ewoud Sanders besteedt er aandacht aan.
Maar ik noem het rotwoord niet.
Ik krijg het niet over m’n lippen.

Het eind is zo triest …

In Woerden heeft een koe een hele wijk op stelten gezet. Het dier was in een sloot gelopen en er aan de andere kant weer uit gekropen. Zo kwam het dier  midden in een woonwijk terecht.

Het dier rende door de straten van de wijk en door voortuinen. Agenten en de
boer van wie de koe was renden achter het dier aan, maar konden het niet te  pakken krijgen. Veel mensen kwamen naar buiten om de jacht te volgen.

Een dierenarts wist de koe te verdoven met een pijl, maar toen het dier weer  bij kennis kwam ging het er weer vandoor.

Vind je het leuk om naar Engelse detectives te kijken?
En heb je wel iets met die brompot van een Dalziel.
En verbaas je je over de uitspraak van die naam?

Lees dan eens deze uitleg.

Wel aardig om Schrijfwijzer en Alles over leestekens erop na te slaan. Hoe gebruik je die leestekens nu? Schrijfwijzer maakt onderscheid tussen aandacht- en gedachtestreepjes. In Alles over leestekens wordt dat onderscheid niet gemaakt.

Wel hoort er in beide boeken een spatie voor en een spatie na het teken. Peter van der Horst (van Alles over leestekens) benadrukt dat zelfs. Spaties weglaten is Engels/Amerikaanse invloed volgens hem.

Peter van der Horst kiest voor het gebruik van de streepjes in plaats van haakjes. Hij zegt: liever streepjes dan haakjes, want veel mensen lezen de tekst tussen haakjes niet.

Peter van der Horst en Jan Renkema kaarten ook het gebruik aan van de divisie en het halve kastlijntje. Je kunt voor het gedachtestreepje een half kastlijntje gebruiken. In teksten zie je vaak dat het eerste gedachtestreepje een langer streepje is dan het tweede. Dat staat slordig.

Lees meer over dit streepje op Taaladvies.net.

Eens even het boekje Alles over leestekens van Peter van der Horst opengeslagen. Hij noemt het beletselteken ouderwets. Je zou het beter kunnen vervangen door een gedachtestreepje.

Het lijkt wel of er een soort opleving is in het gebruik van het beletselteken of de gedachtepuntjes. Het gaat om dezelfde drie puntjes met dezelfde functie.

Een paar jaar terug kwam ik het nauwelijks tegen in correctiewerk. Tegenwoordig is dat anders. Hoe je het noemt in modern Nederlands: revival

Leuke dingen over taal, zoals krantenkoppen, scheldwoorden, turbotaal, afkortingen, managertaal, en nog veel meer.

www.taalkabaal.nl