Archief voor ‘Taalvaria’

Waar gaat dat over?

Jaren terug – ik schat in 1987 – waren we met vakantie in Engeland. In een pub in Bexhill vroegen we aan een vriendelijke man wat dat voor bijzondere huizen waren. Die man legde het uit: dat waren oast houses. Nu klonk dat als aust houses. En eigenlijk zei het ons nog niet veel. Het was wel een herinnering die ons bijbleef. En volgende vakanties in Engeland hadden we het er altijd over.

Niet zo lang geleden vertelde Phil erover – van Phil & Kirstie. Uitgebreid kwam het hele proces van eesten aan bod. Zo heet dat dus in het Nederlands: eest. Dat programma maakte veel duidelijk. En daar houd ik van.

De Nederlandse geschiedenis van eest is beschreven op de site www.etymologiebank.nl.

Waar een vakantie toe kan leiden …

Foetsie

Welke spelfouten kom ik het meest tegen? Ik durf te wedden dat dat vergeten medeklinkers zijn in de woorden ontstaan, verrassend en gewelddadig.

Daar staat dan opeens: onstaan, verassend en geweldadig.
Bij onstaan is geen associatie. Dat ligt toch anders bij die andere twee woorden.

Verassend doet me aan cremeren denken. Geweldadig aan een weldaad, aan verwennerij.

Hoe is dat bij jou?

Hoe schrijf je het?

Vaak gaat dat fout. Iemand schrijft chique terwijl hij chic bedoelt. Wat wil die schrijver? Chiquer zijn dan chic? Een vorm van hypercorrectie misschien? Je komt ook nog sjiek tegen. Vind ik ook wel wat hebben.

Waar het nu om draait: hoe schrijf je het?

Taaladviesnet biedt uitkomst: lees hier het advies.

Het bijvoeglijk naamwoord chic heeft de Franse spelling behouden. Bij de verbogen vorm voegen we in de regel een buigings-e toe aan de grondvorm, maar dat zou in dit geval chice opleveren, een vorm die tot een verkeerde uitspraak zou leiden. Daarom is in de Nederlandse spelling gekozen voor de afwijkende vorm chique. Ook de spelling van de vergrotende trap wijkt af: chiquer. De overtreffende trap is chicst.

De grootste taalergernis van 2010 is … Me moeder

Lange tijd leek het er op dat de winnaar van vorig jaar, ‘Hun hebben’, ook in 2010 de verkiezing zou gaan winnen, maar op de laatste verkiezingsdag begon ‘Me moeder’ met een epische inhaalrace en kwam als winnaar van deze titanenstrijd uit de bus.

Lees verder

De opmerkelijkste krant van Nederland

Op deze website vind je een bijzonder krant, met wonderlijke berichten. Leuk om daar eens rond te neuzen.

Of het nu gaat om linkshandigen die vaker boos zin, de katholieke kerk die buitenaards leven verwelkomt of de bezichtiging van een huis terwijl de verkoper dood op de bank ligt.

Tips

Ga naar deze website voor handige taalgebruiksadviezen.

Volgens die site geldt:

Tekstschrijven is een vak. En bij het schrijven van teksten komen veel taalvragen voorbij. Dit naslagwerk geeft erop antwoord. Het is bestemd voor iedereen die heldere en informatieve teksten wil schrijven.

Moeite met taalbeheersing

Veel landgenoten hebben moeite met hun taalbeheersing. Nog altijd kunnen 250.000 Nederlanders geen letter lezen en schrijven.

Daarboven bevindt zich een groep van 1,5 miljoen laaggeletterden. Hun taalbeheersing is zo belabberd dat ze niet normaal kunnen functioneren in een moderne samenleving. Een laaggeletterde kan geen krant, folder of bijsluiter lezen.

Laaggeletterdheid komt voor onder ouderen en jongeren, autochtonen en allochtonen. Van de 1,5 miljoen laaggeletterden zijn een miljoen mensen van Nederlandse afkomst, een derde is van buitenlandse komaf.

De oorzaken zijn divers. „Vroeger haalden ouders hun kinderen vaak vroegtijdig van school omdat ze geld moesten verdienen”, vertelt Margreet de Vries, directeur van Stichting Lezen & Schrijven.

Tegenwoordig is het probleem veel meer verborgen. „Leerlingen blijken hun schoolcarrière te kunnen afsluiten met een diploma, terwijl hun taalbeheersing volstrekt onvoldoende is. We hebben als samenleving onze taalvaardigheid laten verslonzen.”

De Vries verwijst naar een onderzoek onder medewerkers in de kinderopvang in Amsterdam. Een kwart, geschoold op het hoogste mbo-niveau, beschikt over een taalvaardigheid op het allerlaagste niveau.

„Leidsters waren niet in staat een foldertje over de Mexicaanse griep te lezen”, licht De Vries toe. „Schokkend. Wij sturen blijkbaar leerlingen de samenleving in met een diploma dat dat niet waard blijkt te zijn.” Het voorval is geen incident. „Uit ander onderzoek blijkt dat 30 procent van de mbo’ers op het lagere 1- en 2-niveau kampt met laaggeletterdheid.”

Dit artikel is te lezen in het Reformatorisch Dagblad in een bijdrage van Gerard ten Voorde. Een interessant artikel. Bijzonder is die aandacht voor het taalniveau van veel leidsters in de kinderopvang. De CAO stelt strenge – beperkte – opleidingseisen. Belangrijker is voor een hbo’er dat zij een luier kan verschonen dan dat zij haar Nederlandse taal goed beheerst. Liever SPW3 dan hbo-niveau met ervaring.

Blijkbaar is de ontwikkeling van taal geen doel binnen de kinderopvang.

3200 taalkwesties, fouten en twijfelgevallen

Op de website VRTtaal.net – http://taal.vrt.be – vind je praktische tips over taalgebruik.

Ze zijn verdeeld over een aantal rubrieken.

* Taalkwesties: Is onrechtstreeks algemeen Nederlands? Is het u kan of u kunt? Staat de persoonsvorm in het enkelvoud of het meervoud bij een aantal mensen?

* Uitspraak: Hoe spreek ik Srebrenica uit? Hoe schrijf ik Tsjaikovski en hoe spreek ik het uit? Welke woorden moeten bij het oplezen beklemtoond worden?

* Spellen en schrijven: Hoe spellen we het voltooid deelwoord van deleten? Schrijven we NAVO of Navo? Waar moet ik op letten als ik een tekst schrijf die ik straks moet gaan zeggen?

* Landen: Wat is de hoofdstad van Montenegro? Hoe noemen we een inwoner van Burkina Faso?

Daarnaast vind je informatie over het taalbeleid van de VRT, koppelingen naar andere taalwebsites en een verzameling taalcolumns.

Tekst, typografie en correctie

Tekst kom je overal tegen. In drukwerk, op gevels, op briefpapier, in de krant, op naambordjes, enzovoorts, enzovoorts.

Enkele decennia terug was er voornamelijk sprake van zetwerk. Al jaren is er veel veranderd door de automatisering. De letter is gebleven. Tekst is gebleven.

De website Collegium Graficum laat je van dit alles proeven.

Als corrector bij een drukkerij/uitgeverij had ik hiermee te maken.
Vanzelfsprekend kwam en komt die kennis ook later en nu van pas.

Enkelvoud of meervoud?

De pollen vliegen weer in het rond. Of vliegt het pollen rond?

Zelden zijn de naslagwerken het zo oneens met elkaar, tenminste op het eerste gezicht. Pollen is onzijdig enkelvoud, zegt het ene woordenboek. Nee, het is meervoud, zegt het andere. Maar wie heeft gelijk?

Op deze website vind je de uitleg: http://taal.vrt.be/taaldatabanken_master/juist/020425.shtml